0 oy
Felsefe kategorisinde (57.3k puan) tarafından

Hümanizm nedir sorusuna iki farklı şekilde cevap verilebilir. Bunlardan ilki günlük hayattaki kullanımı ile insana değer vermek ve saygı duymaktır.

1 cevap

0 oy
(57.3k puan) tarafından
 
En İyi Cevap

Hümanizm nedir sorusuna iki farklı şekilde cevap verilebilir. Bunlardan ilki günlük hayattaki kullanımı ile insana değer vermek ve saygı duymaktır. Felsefi bir akım olarak hümanizm ise toplumların itici gücü olarak tanrı veya diğer metafizik güçlerin yerine insanı kabul eder. Buna göre toplumsal olaylar bir takım ilahi güçlerin tecellisi değil insan eylemlerinin sonucudur. Bu yaklaşım doğal olarak aklı ve bilimi temel alır. Bu haliyle seküler bir felsefi yaklaşım olduğunun da altı çizilmelidir. Akımın seküler karakteri çoğunlukla deizm, ateizm ya da agnostisizm gibi kavramlarla birlikte anılmasına neden olur. Ancak bu kavramlarla arasında doğrudan bir ilişki yoktur.  

Kökeni antik çağlara kadar dayanan hümanizm düşüncesi toplumsal ilerlemeyi hedefler. Bu amaç doğrultusunda aklı ve bilimi temel alır. Gizemcilik, mistisizm, din gibi metafizik kavramlarla özdeşleşen yöntemleri reddeder. Hümanizme göre toplumsal ilerleme ancak akılcılık ve bilimsel şüphecilikle mümkündür. Gerçeğin bilgisine ulaşmak için bilimin ışığı takip edileli ve eski düzeni sürdürmek üzere kurulan her türlü otorite reddedilmelidir.  

Toplumsal ilerlemeyi ve insani değerleri merkeze koyan hümanizm diğer yandan türcülüğü reddeder. Yani insanın diğer canlılardan üstün olduğu yönündeki eski anlayışı kabul etmez. Bu nedenle yalnızca insanın değil diğer canlıların da refahını hedefler.  

Hümanizmin insan doğasına yaklaşımı iyimser yöndedir. Ancak bu iyimserlik insan doğasının bütünüyle iyi olduğu yönünde bir sonuca vardırılmaz. İnsan kendi refahı, toplumsal ilerleme ve doğa ile uyumlu bir hayat sürmek için aklın yolunu izlemelidir. 

Hümanizmin Felsefi Kökenleri 

Hümanizm felsefi bir akım olarak 14. Yüzyılda İtalya’da ortaya çıkmıştır. Rönesans düşüncesi ile çağdaş olan hümanizm akımının öncüleri Petrarca, Erasmus ve Poggio gibi isimlerdir. Ancak hümanizme dair tartışmalar dolaylı olarak Antik Yunan’da, Hint ve Çin felsefelerinde de yapılmıştır. Buddha’nın ya da Konfüçyüs’ün düşüncelerinde hümanizme dair kökler bulmak mümkündür. Ancak felsefi bir akım olarak hümanizmin doğum yeri Avrupa’dır.  

Hümanizm kendisine eşlik eden aydınlanma felsefesi ve rönesans düşüncesinden beslenmiştir. Aydınlanma felsefesi toplumsal olayların kaynağı olarak insan eylemlerine işaret eder. Düşünme ve eyleme becerisine sahip olan insan doğa ve dünyevi iktidar karşısında edilgen değildir. Aksine doğal olayları ve toplumsal olguları kavrayabilir ve eylemleri ile bu olguları değiştirebilir, dönüştürebilir. Aklın merkeze konulduğu bu yaklaşım tarzı dönemin tüm felsefi ve sanatsal akımlarını etkisi altına almıştır. Hümanizm de bu akımlardan biridir.  

Hümanizm ve Din 

Hümanizm tıpkı aydınlanma felsefesi gibi laik bir temele oturur. Bu hümanistlerin tanrıyı reddettiği anlamına gelmez. Bu nedenle sıkça yapıldığı gibi hümanizmin ateizm ya da agnostisizm gibi düşüncelerle bağdaştırılması hatalıdır. Hümanistler dünyevi olayların tanrı ya da başka metafizik güçlerin şekillendirdiğini reddeder. Ancak tanrının varlığına ya da niteliğine dair bir tartışmaya girmez. Toplumsal olarak da dine karşı demokratik bir konumlanış alırlar. Dine değil dini otoriteye karşıdırlar.  

Hümanizm ve Ahlak 

Hümanizm ve din tartışmasının hemen ardından ahlak sorunu gelir. Hümanistler dinsiz ahlak olabilir mi sorusuna evet yanıtını verirler. Buna göre ahlakın kaynağı din değil insanın kendi öz değerleridir. Ancak ahlak mitlere ya da bir takım gelenek- göreneklere değil akla ve mantığa dayandırılır. Ahlakın kaynağı olarak insanın öz değerlerine işaret ettikleri için neyin etik olup neyin etik olmadığı tartışmalıdır. Hümanizme göre her insan akla ve mantığa dayanarak kendi ahlaki değerlerini keşfetmelidir. Insanları iyiye ve doğruya yönelten erdem ise aklın yanı sıra her insanın içsel olarak sahip olduğu merhamet, adalet gibi duygulardır.  

Hümanizm nedir sorusunu detaylı bir şekilde inceledik. Dilerseniz Felsefenin Bireysel ve Toplumsal İşlevleri adlı yazımızı da inceleyebilirsiniz.

İlgili sorular

0 oy
9 cevap
4 gün önce Felsefe kategorisinde misafir tarafından soruldu
0 oy
1 cevap
6, Eylül, 6 Felsefe kategorisinde Konu Admini (57.3k puan) tarafından soruldu
0 oy
1 cevap
6, Eylül, 6 Felsefe kategorisinde Konu Admini (57.3k puan) tarafından soruldu
0 oy
1 cevap
5, Eylül, 5 Felsefe kategorisinde Konu Admini (57.3k puan) tarafından soruldu
0 oy
1 cevap
27, Ağustos, 27 Felsefe kategorisinde misafir tarafından soruldu
...